"Ανάμεσα στις επιθυμίες και στις ηδονές, υπάρχουν κάποιες παράνομες.Σε μερικούς περιστέλλονται από τους νόμους και από άλλες καλύτερες επιθυμίες, με την επικουρία του λογικού.Έτσι, ή φεύγουν εντελώς ή όσες μένουν είναι λίγες και αδύνατες. Σε άλλους όμως είναι δυνατότερες και περισσότερες..."
Πλάτωνος Πολιτεία

Τετάρτη, 16 Ιουλίου 2014

Σοφοκλή, Αντιγόνη:Εισαγωγή

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ
R  Ποιος είναι ο χρόνος των παραστάσεων;(σ.10)
R  Ποια είναι τα είδη του δράματος;(σ.10-11)
R  Ποια είναι η συμβολή του Αρίωνα στην εξέλιξη του δράματος;(σ. 11)
R   Ο ορισµός της τραγωδίας, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη. Να αναλυθεί. (σ. 12-13)
R   Ποια είναι τα κατά ποσόν και ποια τα κατά ποιόν µέρη της τραγωδίας ;(σ. 13-14)
R   Ποια είναι η  έννοια του τραγικού στην τραγωδία; (σ. 15)
R  Ποια είναι τα βασικά μέρη του θεάτρου και τι γνωρίζετε για το καθένα από αυτά;(σ.15-16)
R   Τι είναι οι  περίακτοι, το εκκύκληµα, το θεολογείο,η  µηχανή ή αιώρηµα,οι  χαρώνειες
 κλίµακες, το βροντείο; (βλ. από το λεξικό όρων, σ. 419)
R  Γιατί ο χρόνος των δραµατικών αγώνων συνδεόταν µε την άνοιξη; (σ. 18)
R  Τι γνωρίζετε για τις χορηγίες; Ποιες οι ευθύνες των χορηγών;(σ. 18)
R  Πώς επιλεγόταν η κριτική επιτροπή;(σ.18)
R  Τι ήταν οι διδασκαλίες;(σ.19)
R  Τι γνωρίζετε για τους ηθοποιούς γενικά και τι για την εμφάνισή τους;(σ.19-21)
R  Ποιος ήταν ο ρόλος του ποιητή στην αρχαία παράσταση;(σ.20)
R   Τι γνωρίζετε για τα τους κοθόρνους και τη χρήση της προσωπίδας; (σ. 21)
R   Ο ρόλος του χορού στην τραγωδία (σ. 22)
R  Τι γνωρίζετε για τα θεωρικά, τους ραβδούχους, τις προεδρίες, τον προάγωνα;(σ. 22)
R  Ποια είναι τα έργα του Σοφοκλή;(σ.27)
R   Τι γνωρίζετε για τους ήρωες του Σοφοκλή; (σ. 28)
R  Τι γνωρίζετε για τις καινοτοµίες του Σοφοκλή; (σ. 28-29 )
R  Τι γνωρίζετε για τη γλώσσα του Σοφοκλή ; (σ. 28-29 ) 



ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ
1. Να σηµειώσετε ποιες από τις πληροφορίες που αφορούν το δράµα είναι  σωστές: Πρόκειται για σύνθετη ποιητική δηµιουργία-Είναι ένα επικό αφηγηµατικό τραγούδι µε πολλούς στίχους-Περιέχει στοιχεία από την επική ποίηση-Τµήµατά του παρουσιάζονται µε τη συνοδεία µουσικής και χορού-Τα θέµατά του αναφέρονται αποκλειστικά στη λατρεία του Διονύσου.
2. Ποια είναι η προέλευση του δράµατος; Προέρχεται από τις θρησκευτικές τελετές προς τιµήν του Διονύσου-Πρωτοεµφανίστηκε µε την οργάνωση δραµατικών αγώνων στην Αθήνα τον 6ο π.Χ. αιώνα-Προέρχεται από τις θρησκευτικές γιορτές των Αθηναίων προς τιµήν της Αθηνάς-Είναι επινόηση των µεγάλων τραγικών ποιητών του 5ου π.Χ. αιώνα-Είναι πνευµατική δηµιουργία του Θέσπη που την πρωτοπαρουσίασε τον 6ο π.Χ. αιώνα.
3. Ποιες από τις πληροφορίες της Β στήλης αντιστοιχούν σε καθεµιά από τις γιορτές του Διονύσου, όπως δίνονται στην Α στήλη;
Α
Β
1. Τα Μεγάλα ή ν στει Διονύσια
Γιορτάζονταν στα µέσα του µήνα Γαµηλιώνα (µέσα Ιαν.-Φεβρ.).
2. Τα Μικρά ή κατγρος Διονύσια
Είναι η πιο λαµπρή γιορτή προς τιµήν του Διονύσου.
3. Τα Λήναια
Γίνονται επαναλήψεις δραµάτων.
4. Τα Ανθεστήρια
Παρουσιάζονται νέα δράµατα.

Σ’ αυτή τη γιορτή δε γίνονταν,αρχικά τουλάχιστον, δραµατικοί αγώνες.

4. Ποιες παρεµβάσεις έκανε στο διθύραµβο ο Αρίων και ποιες ο Θέσπης, ώστε να µετεξελιχθεί σε τραγωδία; Να συνδέσετε τα ονόµατα των ποιητών µε τις ενέργειες που τους αντιστοιχούν: Παρουσιάζει το χορό να κάνει χορευτικές κινήσεις γύρω από το βωµό του Διονύσου- Διαχωρίζει για πρώτη φορά τον εξάρχοντα από τον υπόλοιπο χορό και του δίνει ξεχωριστό ρόλο -Συνθέτει τους στίχους και τη µουσική-Παρουσιάζει τον υποκριτή να απαγγέλλει τους στίχους σε µορφή αφήγησης ή διαλόγου µε το χορό-Επινόησε τον «τραγικό τρόπο», τραγούδι δηλαδή από χορευτές µεταµφιεσµένους σε τράγους-Διευκολύνει την παρουσίαση του µύθου µε διάλογο και αφήγηση.
5. Να συµπληρώσετε τα κενά :Σύµφωνα µε τον ορισµό του Αριστοτέλη, η τραγωδία είναι ______________ µιας σοβαρής και αξιόλογης πράξης. Η πράξη αυτή θεωρείται ___________, γιατί έχει αρχή, µέση και τέλος. Το _____________ αυτής της πράξης είναι τέτοιο, ώστε να το συγκρατεί ο θεατής στο νου του, ενώ η αναπαράστασή της στη σκηνή γίνεται µε _______________ ________________, µε ρυθµό δηλαδή, µε αρµονία και µελωδία που τοποθετούνται από τον ποιητή εκεί που ταιριάζει το καθένα. Χαρακτηριστικό γνώρισµα της τραγωδίας είναι η _____________ και όχι η _________________ και σκοπός της είναι να οδηγήσει το θεατή στην __________________ µέσα από τον ____________ και το ______________ που είναι, σύµφωνα µε τον Αριστοτέλη, η χαρακτηριστική ευχαρίστηση που προκαλεί η τραγωδία.Οι θεατές ____________ µε τη _____________ και το συναίσθηµα στα ________________, γι αυτό και ______________ µε τους ήρωες οι οποίοι συγκρούονται µε τη ________________ εξαιτίας κάποιου λάθους και __________. Στο τέλος οι θεατές ________________, ανακουφίζονται δηλαδή και ηρεµούν ψυχικά, γιατί διαπιστώνουν την ηθική νίκη του _______________ _________ ή την αποκατάσταση της ηθικής τάξης.
6. Να σηµειώσετε τις σωστές απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήµατα: α. Ποια είναι τα κατ ποσόν µέρη της τραγωδίας; β. Ποια είναι τα κατ ποιόν µέρη της τραγωδίας ; (Ο µύθος, Η έξοδος,Τα στάσιµα, Το ήθος, Ο πρόλογος,Το µέλος,Η όψη, Η πάροδος,  Τα επεισόδια, Η λέξη , Η διάνοια)
7. Α. Από τις ακόλουθες ενέργειες ή καταστάσεις να επιλέξετε αυτή ή αυτές που συνθέτουν την εικόνα του τραγικού ήρωα: α. Συγκρούεται µε δυνάµεις ισχυρότερες από αυτόν, όπως η Μοίρα και η θεία Δίκη. β. Αγωνίζεται για το συµφέρον του. γ. Καταφέρνει πάντα στο τέλος να υπερνικήσει όλους τους εχθρούς και τους κινδύνους που αντιµετωπίζει. δ. Περιπλέκεται σε αντιφατικές καταστάσεις, τροµερά διλήµµατα και αδιέξοδα, και υφίσταται τις συνέπειές τους (ενοχές, ψυχικό πόνο κλπ). ε. Αποτέλεσµα της τραγικής σύγκρουσης είναι η απώλεια της ηθικής ελευθερίας του ήρωα.
8. Σε ποιες έννοιες της Α στήλης αντιστοιχούν οι ορισµοί της Β στήλης; Να σηµειώσετε το γράµµα στο τετράγωνο που αντιστοιχεί. Δύο στοιχεία της Β στήλης περισσεύουν.
Α
Β
α. µύθος
Η θεατρική πράξη, όπου αναπτύσσεται και προωθείται η σκηνική δράση.
β. διάνοια
Ο σκηνικός κόσµος στο σύνολό του, δηλαδή ό,τισήµερα ονοµάζουµε σκηνογραφία και ενδυµατολογία.
γ. όψη
Οι ενοχές, ο ψυχικός πόνος και η συντριβή που νιώθει ο τραγικός ήρωας µέχρι τη λύση του δράµατος.
δ. ήθος
Η υπόθεση του έργου.
ε. επεισόδιο
Ο µυθολογικός κύκλος από τον οποίο αντλούσαν θέµατα για τις τραγωδίες τους οι ποιητές.

Οι ιδέες που διατυπώνουν τα πρόσωπα της τραγωδίας και τα επιχειρήµατα µε τα οποα τις υποστηρίζουν.

Ο χαρακτήρας των ηρώων και ο τρόπος που αντιδρούν σε κάθε περίπτωση.

9. Να γράψετε στα κενά τις έννοιες που αντιστοιχούν στους παρακάτω ορισµούς:
Τραγούδι µε θρηνητικό χαρακτήρα που τραγουδιέται από το χορό µε έναν ή δυο ηθοποιούς....................
Τα εκφραστικά µέσα και η ποικιλία των εκφραστικών τρόπων που χρησιµοποιεί ο ποιητής.......................
Το «κόψιµο» του στίχου σε δυο ή και τρία µέρη,όταν η ένταση του διαλόγου κορυφώνεται......................
Το άσµα που τραγουδάει ο χορός καθώς εισέρχεται στην ορχήστρα......................................
Τα µουσικά στοιχεία του δράµατος, η µουσική η οποία συνοδεύει το τραγούδι και τη χορογραφία...........
10. Να συµπληρσετε τα κεν µε τους ρους οι οποοι αποδδουν τα µρη του αρχαου θετρου:Ο επισκέπτης ενός αρχαίου θεάτρου διακρίνει σ’αυτό τρία βασικά µέρη. Το µεγαλύτερο είναι το ____________ _____________ ή ____________, το µέρος δηλαδή που προοριζόταν για τους θεατές. Ακριβώς απέναντί του υπήρχε η _____________, ο χώρος δηλαδή όπου κινούνταν οι υποκριτές. Τέλος ανάµεσα στα δυο αυτά µέρη υπήρχε η ____________, ένας κυκλικός ή ηµικυκλικός χώρος, όπου εκτελούσε τις κινήσεις του (χόρευε) ο χορός. Η είσοδος του χορού γινόταν από τις _______________. Στο κέντρο του ηµικυκλικού αυτού χώρου υπήρχε ο βωµός του Διονύσου η λεγόµενη _______________. Το πρώτο µέρος χωρίζεται σε δυο ή τρεις οριζόντιες ζώνες µε τα __________________. Υπήρχαν δηλαδή τρεις σειρές ____________ για να κάθονται οι θεατές. Αυτές οι σειρές διακόπτονταν κάθετα προς την ορχήστρα από τις ___________ απ’ όπου ανέβαιναν οι θεατές στις ψηλότερες θέσεις. Στο δεύτερο µέρος απέναντι από τις θέσεις των θεατών κατασκευάστηκε στην αρχή ένα ξύλινο και αργότερα ένα πέτρινο ή µαρµάρινο υπερυψωµένο δάπεδο, πάνω στο οποίο έπαιζαν οι ηθοποιοί. Ο χώρος αυτός ονοµάστηκε ___________ και δεν υπήρχε στους κλασικούς χρόνους.
11. Να συνδέσετε τους όρους της στήλης Β µε τον ορισµό που τους αντιστοιχεί στη στήλη Α (πέντε στοιχεία της στήλης Α περισσεύουν).
Α
Β
Κάθισµα για τους θεατές.
α. το λογείο
Μηχάνηµα για την αποµίµηση της βροντής.
β. η θυµέλη
Κυκλικός χώρος για τις κινήσεις του χορού.
γ. το εδώλιο
Μουσικό όργανο για τις ανάγκες του δράµατος.
δ. το βροντείο
Σκηνή που παρεµβάλλεται ανάµεσα στα στάσιµα.
ε. η ορχήστρα
Υπερυψωµένο δάπεδο που έπαιζαν οι ηθοποιοί.

Η κεντρική είσοδος της σκηνής.

Βωµός του Διονύσου στο κέντρο της ορχήστρας.

Η τελευταία σειρά καθισµάτων στο άνω διάζωµα.

Το προσωπείο που φορούν οι υποκριτές


12. Να σηµειώσετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω ερωτήσεις: α. Τι ήταν τα θεωρικά;(Τα εισιτήρια για το θέατρο-Αντίτιµο εισιτηρίου θεάτρου για τους άπορους-Πρόστιµο για τους ταραξίες στο θέατρο) β. Ποιο ήταν το έργο των ραβδούχων; (Έκοβαν εισιτήρια για το θέατρο -Τηρούσαν την τάξη στο θέατρο-Μετέφεραν τα σκηνικά του θεάτρου) γ. Τι ήταν οι προεδρίες; ( Οι ηµέρες που παιζόταν θέατρο-Οι θέσεις των αρχόντων στην πρώτη σειρά-Τα συσσίτια για τους υποκριτές-Το βραβείο για τον πρώτο νικητή) δ. Τι ήταν ο προάγωνας; (Ο χώρος πριν από την είσοδο στο θέατρο-Η ενηµέρωση των θεατών για την παράσταση πριν από τους δραµατικούς αγώνες) ε. Τι ήταν το υπόρχηµα;(Το πρώτο µέρος του κοµµού-Χαρούµενο τραγούδι µε ζωηρές χορευτικές κινήσεις-Μηχάνηµα για τις ανάγκες του θεάτρου)
13. Η οργάνωση των δραµατικών αγώνων ήταν έργο που απαιτούσε µεγάλη προετοιµασία και τη συνεργασία πολλών συντελεστών. Να σηµειώσετε τη σειρά µε την οποία ολοκληρώνονταν οι διάφορες φάσεις της προετοιµασίας ή γίνονταν οι απαραίτητες ενέργειες ως τη λήξη των αγώνων: Στον προάγωνα οι ποιητές δίνουν πληροφορίες για τους συντελεστές και την υπόθεση του έργου που θα παρουσιάσουν-Προετοιµάζονται τα σκηνικά και τα προσωπεία-Οι υποψήφιοι για το διαγωνισµό κάνουν αιτήσεις συµµετοχής-Το κοιν εφοδιζεται µε τρφιµα για τη διρκεια της παράστασης-Ανακοινώνονται τα αποτελέσµατα και γίνεται γνωστό το όνοµα του νικητή-Ο «ρχων-βασιλεύς» ή ο επώνυµος άρχοντας αναθέτει σε χορηγούς τη χρηµατοδότηση των έργων που θα παρουσιαστούν-Ο νικητής στεφανώνεται µε κισσό, το ιερό φυτό του Διονύσου-Ο χορηγός νικητής οικοδοµεί µνηµείο στην «οδό Τριπόδων»-Επιλέγονται οι κριτές που θα κρίνουν το κάθε έργο-Το κοινό παρακολουθεί το έργο και επευφηµεί ή αποδοκιµάζει.
14. Σε ποιον από τους τρεις µεγάλους τραγικούς, Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, αποδίδονται οι παρακάτω ιδέες; Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από βαθιά  θρησκευτικότητα και µεγάλη φιλοπατρία-Τα θέµατα των έργων του αναφέρονται στα πολιτικά και ηθικά προβλήµατα του καιρού του-Οι ήρωες των έργων του, ακόµα και όταν σφάλλουν, έχουν κάτι το υψηλό και ευγενικό-Δίνει στους ήρωες των έργων του µεγάλες διαστάσεις-Οι ήρωες των έργων του είναι πιο γενναίοι από το µέσο άνθρωπο-Οι ήρωες των έργων του είναι άνθρωποι, όπως τους συναντά κανείς στην καθηµερινή ζωή.
15. Να συµπληρώσετε τα κενά µε την πληροφορία που απαιτείται:Ο Αισχύλος γεννήθηκε στην ____________ το 525 π.Χ. Πολέµησε γενναία κατά των Περσών στον _____________ και στη ____________.Εισήγαγε  τον ______ υποκριτή και ελάττωσε την έκταση των __________ µερών της τραγωδίας. Επίσης µείωσε τους άνδρες του χορού από _____ σε ______. Πέθανε το 456 π.Χ. στη ________ της ___________.
16. Να συµπληρώσετε τα κενά µε την πληροφορία που απαιτείται:Ο Ευριπίδης γεννήθηκε στη ______________ το 485 π.Χ. Στις καινοτοµίες του ανήκουν οι µεγάλοι ______________στους οποίους εκτίθεται η προϊστορία της δράσης. Εισήγαγε τον _____ ___________θεό για τη λύση της δραµατικής πλοκής και έκανε χρήση του µηχανήµατος της ___________. Ακόµη περιόρισε την έκταση των _______________ και αύξησε τις  ______________. Πέθανε στην ______________ της __________ το 406 π.Χ.
17. Να συµπληρώσετε τα κενά µε την πληροφορία που απαιτείται: Ο Σοφοκλής γεννήθηκε στον ________ ___________ της Αθήνας το 496 π.Χ. Διδάχτηκε µουσική από τον περίφηµο µουσικοδιδάσκαλο _______________. Είχε φίλους εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής του, όπως τον _____________ , τον _______________ και άλλους. Έγραψε 123 δράµατα από τα οποία σώθηκαν µόνο _________. Για την παρουσίαση των τραγωδιών του αύξησε τον αριθµό των χορευτών από ________ σε _______. Παράλληλα µείωσε την έκταση των ______________ και αύξησε τα ________________ µέρη. Διέσπασε τη διδασκαλία µιας συνεχόµενης _________________ µε κοινή υπόθεση σε τρεις διαφορετικές τραγωδίες µε ξεχωριστή υπόθεση. Εισήγαγε επίσης τη __________________ µε την κατασκευή µεγάλων πινάκων που στηρίζονταν στις ___________________. Πέθανε το 406 π.Χ. στην Αθήνα.
18. Ποια είναι η πηγή των συµφορών που βρίσκουν το γένος των Λαβδακιδών, σύµφωνα µε την παράδοση του µύθου; Να σηµειώσετε τη σωστή απάντηση: Το γεγονός ότι ο Οιδίπους σκότωσε τον πατέρα του και παντρεύτηκε τη µητέρα του-Η εκστρατεία του Πολυνείκη εναντίον της Θήβας-Η βρις του Λάβδακου προς τον Διόνυσο και η κατάρα του Πέλοπα-Η κατάρα του Οιδίποδα εναντίον των δυο γιων του-Η αυτοτύφλωση του Οιδίποδα και ο απαγχονισµός της Ιοκάστης.

19. Να σηµειώσετε τη σωστή σειρά των προτάσεων που αποδίδουν περιληπτικά το µύθο του οίκου των Λαβδακιδών: Ο Λάιος, βασιλιάς της Θήβας, απήγαγε το γιο του Πέλοπα, Χρύσιππο-Ετεοκλής και Πολυνείκης συµφωνούν να βασιλέψουν διαδοχικά στη Θήβα ένα χρόνο ο καθένας-Ο Οιδίπους σκότωσε χωρίς να το γνωρίζει τον πατέρα του και παντρεύτηκε τη µητέρα του-Ο Άδραστος, βασιλιάς του Άργους, µαζί µε άλλους πέντε Αργείους ηγεµόνες και τον Πολυνείκη εκστρατεύουν εναντίον της Θήβας-Ο Πέλοπας καταριται το Λάιο-Ο Κρέων ανέλαβε το βασιλικό αξίωµα στη Θήβα-Ο Κάδµος, βασιλιάς της Θήβας, σκότωσε το ιερό φίδι του Άρη-Ο Κρέων εκδίδει διαταγή να µείνει άταφος ο Πολυνείκης-Η Ιοκάστη, σύζυγος του Οιδίποδα, απαγχονίστηκε-Ο Ετεοκλής αρνήθηκε να παραδώσει την εξουσία στον Πολυνείκη-Ο Λάβδακος εµπόδισε τη λατρεία του θεού Διονύσου-Ο Οιδίπους καταριται τους γιους του να αλληλοσκοτωθον.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου